kuru mama ve önemi etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
kuru mama ve önemi etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

Türkiye' de Hizmet Köpeği Yokluğu

Günümüzde köpek eğitimi ve köpek davranışları üzerinde yapılan çalışmalar ilerledikçe köpeklerin kullanım alanları da artmaktadır. Köpekler bedensel ve zihinsel engellilerin eğitiminde, zihinsel gelişmelerinde ve yaşamlarında yardımcı olarak kulanılmaktadırlar.
Köpeklerin engellilere yardımcı olarak kullanılmaları görme engellilerle başlamış olsa da artık pek çok engelli insan için köpekler yardımcı olarak kullanılmaktadır.
Engelli insanlarla yaşayan ve onların bazı ihtiyaçlarında yardımcı olan köpekler engellilerin durumlarına göre sınıflara ayrılmakda ve yaptıkları işlere göre de isimlendirilmekdedirler.
Bu köpekler genel olarak bütün ülkelerde şu şekilde sınıflandırılırlar.
1- Görme engelliler için rehber köpekler (guide dogs)
2- İşitme engelliler için duyan köpekler (hearing dogs)
3- Görme ve işitme engelliler dışındaki bedensel engellilere yardımcı olan hizmet köpekleri (service dogs). Hizmet köpekleri bedensel engelliler için çeşitli yardımlarda bulunurlar. Örneğin tekerlekli sandalyeden yaşan biri için yere düşen objeleri alıp vermek, kapıları açmak, ışıkları yakıp söndürmek, çamaşır makinası doldurup boşaltmak gibi.
Engellilere yardım eden bütün bu köpekler ise yardım köpekleri (assitance dogs) ismi altında adlandırılırlar. Ayrıca terapi köpekleri olarak adlandırılan köpekler ise sadece engelliler için değil hastanelerde, huzur evlerinde, psikiyatri klinikleri, okullar ve benzeri yerlerde kalan herkes için görev yaparlar. Terapi köpekleri bu yerleri sahipleri ile düzenli olarak ziyaret ederek buradaki insanların köpeklerle temasını sağlarlarlar. Köpeklerin hasta insanlarla temasında onları rahatlattığı, tansinyonlarını belli ölçüde düşürdüğü, kalp atışlarını düzene koyduğu, onları meşgul ederek rahatlattığı, hastaların iyileşmelerini hızlandırdığı artık bilimsel olarak ispatlanmıştır. Bazen terapi köpekleri psikiyatrik hizmet köpekleri olarak da ayrılabilmektedirler. Yukarıda verilen örneklerdeki bütün köpekler çalışan ve özel köpeklerdir.
Hizmet köpeklerinin yetiştirilmeleri ve eğitimi

Hizmet köpekleri özel köpeklerdir ve diğer köpeklerden ayrılırlar. Hizmet köpeği engelli sahibi ile onun girdiği heryerde onunla 24 saat beraber yaşar. Bu köpeklerin eğitimleri ve sosyalleşmeleri çok dikkatli ve yapılmalıdır. Bir hizmet köpeğinin eğitimi 6 aydan fazla sürmektedir. Genellikle hizmet köpeklerinin eğitimlerine yaşını geçtikten sonra başlanır. Köpeğin karakterinin belli olması için bu süre beklenmelidir. Eğitme başlanmadan önce köpeğin sosyaleşmesi için çalışılır. Hizmet köpeği olacak köpekler yavru iken yaşayacağı ortamda karşılaşacağı herşeye alıştırılmalıdır. Hizmet köpeği yetiştiren sivil toplum örgütleri gönüllü aileler bularak yavruları bu aileler içinde eğitime kadar büyümelerini ve sosyalleşmelerini sağlarlar. Hizmet köpeklerinin eğitilmeleri bir ekip işidir. Köpeğin sosyaleşmesi, eğitilmesi, köpeği sahiplenecek engellinin bu konuda eğitililip köpek için hazırlanması çeşitli uzmanlık alanlarında insanların birlikte çalışmasını gerektirir.

Hizmet köpekleri nerede ve kimler tarafından yetiştirilip eğitilirler
Yurtdışında hizmet köpeği yetiştirip eğiten ülkelerde bu işleri sivil toplum örgütlerinin yaptığı görülmektedir. Bu sivil toplum örgütleri kar amacı gütmeyen, üyelerini ve çalışanlarını gönüllülerden alan, bağış ve yardımlarla kendi varlıklarını devam ettiren kuruluşlardır. Hizmet köpeklerinin işlerini yapacağı hale gelmelerine kadar geçen sürede onlar için yapılan harcamalar her engelli insanın karşılayacağı kadar uygun olmayabilmektedir. Bundan dolayı bu köpeklerin yetiştirilip eğitlmesini üstlenen sivil toplum örgütleri yetiştirdikleri köpekleri ücretsiz olarak engelli insanlara verirler.

Hizmet köpekleri yetiştiren ve eğiten sivil toplum örgütlerinde köpek eğitmenleri, psikologlar, veteriner hekimler, tıp doktorları, engellilerin eğtimlerinde çalışan öğretmenler gibi çeşitli uzmanlık dallarında insanlar gönüllü olarak ücretsiz çalışırlar.

Türkiye'de hizmet köpekleri  Hizmet köpeklerinin Türkiye'de yetiştirilip eğitilmesi ve engelliler tarafından kullanılması için henüz yukarıda bahsedilen tarzda bir sivil toplum örgütü bulunmamaktadır. Böyle bir kuruluş olsa dahi bu köpeklerin kullanımlarında bazı aksaklıklar olacağı muhakkadır. Hizmet köpekleri özel köpeklerdir ve eğitilmeleri dışında yaptıkları iş sırasında bulundukları ortamın çalışmalarına uygun olması gerekmektedir. Bu köpekler engelli sahipleri ile çalışırken etrafdan dikkatleri çekilmemeli, insanlar tarafında rahatsız edilmemelidirler. Hizmet köpekleri üzerlerinde uyarıcı "lütfen sevmeyin hizmet köpeğidir" gibi ibareler taşıyan yelekler ile görev yaparlar ve bunları gören insanlar da bu köpeklerin dikkatini çekmezler, sahibinin iznini almadan onları sevmez, dokunmazlar. Bu ibareleri taşıyan bu görev köpekleri kullanıldıkları çoğu ülkede sahibinin girdiği heryere girerler. Lokantalar, oteller, yüzme havuzları, spor salonları, sinema, tiyatro, belediye otobüsleri dahil sahibini girdiği heryere girerler. Bunlar o ülkelerde kanunlarla sağlanmıştır.

Türkiye'de böyle bir uygulama olması çok zor gibi görülmekdedir. Bizim ülkemizdeki sokak kedi ve köpekleri hizmet köpekleri için büyük bir sorun teşkil eder. Tekerlekli sandalyesinde yanında hizmet köpeği ile giden birisine o bölgenin sokak köpekleri saldırdığında engelli sahibi zaten sandalyede olduğu için bu köpekleri uzaklaştırmayacak, köpeğini koruyamayacaktır. Tekerlekli sandalyede oturan bir insan ayakta koşan bir insana göre köpek için tehdit edici görünmeyecek ve bu durumdaki bir insandan muhtemelen her sokak köpeği korkup kaçmayacak ve engellinin köpeğine saldırabilecektir. Sokaktaki kediler de hizmet köpekleri için dikkat çekici olacaklar ve köpeğin görevini yapmasını engelleyebileceklerdir. Köpek eğitiminde yüzdeyüz eğitim yoktur. Yüzde 80-90 lara çıkan bir oran da köpek iyi eğitimli denilir. Hizmet köpekleri komutlara yüzde doksa oranında uymalıdır. Bu yüzden de eğitimleri ve uygun köpeğin seçilmesi zaman almaktadır. Bu köpekleri eğiten kurumlar köpekleri her sene bazı testlere sokarlar ve köpekde herhangi bir gerileme olup olmadığına bakarlar. Hizmet köpekleri yüzdedoksan komutlara uysada sokak kedileri onlar için zaman zaman dikkat dağıtıc olackalardır. Diğer tarafdan ülkemizde çok sık gördüğümüz bilinçsiz köpek sahipleri de hizmet köpeklerinin sokaklarda çalışmasını engelleyecektir. Ülkemizde tasmasız köpek gezdiren, köpeğinin eğitimli olduğunu etrafa göstermek gibi saplantıları olan çok insan görmekdeyiz. Bu insanların köpeklerinin hizmet köpeklerine saldırmaları istenmeyen olaylara sebep verecektir. Tasmada bağlı dahi olsa saldırganlık gösteren ve diğer köpeklere havlayan, üzerlerine atlamak isteyen köpekler dahi hizmet köpeklerinin çalışmalarını engelleyeceklerdir.

Türkiye'de hizmet köpekleri engelli sahipleri ile halka açık olan çok fazla yere gidemeyecekler, toplu taşıma araçlarını kullanamayacaklardır. Örneğin otel, lokanta, spor salonu, pastahane, berber gibi yerlerin çoğuna, belki de tamamına alınmayacaklardır. Bu yerlerden bazılarının girmelerine izin verdiğini farzetsek de bu sefer burada bulunan diğer müşteriler tarafından istenmeyeceklerdir. Türkiye'de köpek kendilerine hiçbir zarar vermese, rahatsız etmese dahi onlardan korkan, rahatsız olan, onları istemeyen insanlarla doludur. Bu konuda bir kanun çıkmadığı sürece engellilerin köpekle girmek istedikleri yerlerden çıkarılmalarına karşı herhangi bir kanuni yaptırım uygulanamayacaktır.
Yukarıda sayılan bütün olumsuzluklar Türkiye'de hizmet köpeklerinin kullanımını engeller. Fakat bu kadar olumsuzluk karşısında Türkiye'de engellilerin de köpek sahibi olma, hizmet köpeklerinden yararlanma hakkları vardır. Köpek hizmet köpeği olarak görev yapmasa dahi engelli bir insanın köpekle yaşaması, onun karşılıksız sevgisini alması o insana mutlaka yararlı olacaktır.
Türkiye'de yabancı ülkelerdeki gibi hizmet köpekleri kulanıllmasa da bazı kısıtlamalarla gene de bu tür köpekler kullanılabilir, ya da ileride yapılacaklar için ilk adımlar atılabilir.

Köpeklerde Kuru Mama Yememe Problemi ve Kuru Mamaya Alıştırmak


Kuru mamalar günlük hayatımızda dostlarımızın beslenmesini bizim için kolaylaştıran ve dengeli içerikleri sayesinde köpeklerimizin temel besin kaynağı ihtiyaçlarını karşılayan ürünlerdir. Ancak dostumuz kuru mama yemiyorsa burada bir sorun var demektir ve kuru mamayla beslemek istiyorsanız ve dostunuz buna karşı çıkıyorsa bu yazımızda ne yapmanız ve ne yapmamanız gerektiğini size detaylı bir şekilde açıklayacağız.

  Hiçbir yerde bulamayacağınız bu ayrıntılı ve uzun makaleyi bir solukta okuyacağınızı ve dostunuzun artık kuru mamasını tabağında bırakmayacağını umuyoruz. Öncelikle kuru mamayı neden yemek istemediğini bulmak gerekiyor. Bunları sıralayacak olursak:



  • Yavruların kuru mamaya alışamamaları
  • Kuru mamayı dişleriyle kıramamaları
  • Kuru mamayı sevmemeleri
  • Ev yemeklerine alışmaları
  • Sürekli aynı kuru mamayla beslenmeleri
  • Sıcaktan bunalmaları
  • İştahlarının kapalı olması
  • Hastalık
  • Travma
  • Korku
  • Diğer faktörler



  Tüm nedenleri sıraladığımıza göre en baştan başlayarak hepsine birer açıklama getirelim. İlk olarak yavru köpeklerin kuru mamayı yiyememelerinden başlayalım. Yavru köpekler anne sütünden kesildikten sonra direkt olarak kuru mamayla beslenmelidirler. Başlarda yadırgama ve alışma sorunları ile karşılaşılacaktır ancak kuru mamayı yumuşatarak kaşıkla vermek bu iki soruna da çözüm olacaktır. Daha sonradan yumuşatma miktarını azaltarak ve mama kabından yemesini sağlayarak bu iki problemin de çözüldüğünü göreceksiniz. Bu esnada kesinlikle köpeklere farklı bir gıda ya da süt vermeyiniz. Özellikle kuru mamayı süt ile yumuşatmayınız. Kuru mamayı ya sıcak et, tavuk suyuyla yumuşatarak verin ya da sıcak suyla yumuşatarak verin. 



  İkinci nedene geldiğimizde diş problemi yaşayan köpekler kuru mamayı kırmakta ve parçalara ayırmakta zorlandığını görürüz. Bunu anlayabilmek için kemirme oyuncaklarıyla nasıl oynadığına, sert gıdaları nasıl tükettiğine ve ağzını açıp dişlerini kontrol ederek bir problem olup, olmadığını anlayabiliriz. Diş problemi oluşan köpeklerin direkt olarak veterinere görünmeleri ve o esnaya kadar mamalarının et suyu, tavuk suyu gibi sıcak sıvılarla yumuşatılıp verilmesi ardından da diş temizliği için fırçalanması gerekmektedir.



  Köpekler, 3 aylıktan itibaren kuru mamaları severek yiyeceklerdir çünkü iştahları son derece açık olacak ve daha önce farklı tatlar tatmadıkları için kuru mamaları bayılarak yiyeceklerdir. Ancak buradaki en önemli nokta bu alışkanlığın yetişkinliğinde de devam etmesidir. Kuru mamayla beslenen bir köpek sürekli olarak farklı tatlar ve farklı kokular alırsa, siz yemek yediğinizde sizden dilenip, sürekli yediğiniz şeylerden yerse kuru mamadan soğuyacaktır. Burada en önemli nokta onlara kuru mama dışında başka birşey vermemenizdir. Ne kadar dilenirse dilensin kuru mamadan soğumamaları için farklı gıdalar ile beslenmemelidirler. Buradaki kritik nokta ise siz yemek yediğinizde masadan ya da sizden yemek dilendiğinde sizin ona vermenizdir. Eğer kuru mamayla besleyecekseniz ona yavruluk döneminde her istediği şeyi vermeyecek ve farklı gıdalarla beslemeyeceksiniz. Kaliteli bir kuru mama köpeğin tüm ihtiyaçlarını karşılayacağından sizin verdiğiniz gıdalar köpeğinizin sadece damak tadının değişmesine yol açacaktır. Eğer yoğurt gibi gıdalar verecekseniz kuru mamasına az miktarlarda katmanızı öneririz.



  Köpekler de insanlar gibi sosyal, seçici canlılar olduklarından ömrünün sonuna kadar aynı şeyi yemeyecek ve bu durum ona diretilirse açlık grevine çıkmakta geç kalmayacaktır. Köpekler de farklı tatlar ve farklı kokular almak ister. Dolayısıyla her pakette bir ya da o mamayı iştahla yemeyi bıraktığında mamasını değiştirmenizi öneririz. Eğer bu durumla başa çıkılmazsa bir süre sonra kuru mamaya da önyargıyla yaklaşacak ve kabında gördüğü zaman kabın yanına yaklaşmayacaktır. Dolayısıyla dediğimiz gibi mamasını da sürekli değiştirmek kuru mamadan soğumasını engelleyecektir.



  Çoğu köpeğin baş düşmanı ise sıcak hava.. Sıcak hava bir köpeği son derece pasif kılacak bir etmendir. Sıcak havalar köpeğinizi bunaltacak ve iştahını kapatacaktır. Dolayısıyla tüm köpekler havalar ısındığında daha az yerler hatta sıcaklığın derecesine göre hiç yiyemeyecek duruma gelebilirler. Burada en önemli nokta ise öğünlerinin zamanının değiştirilmesi, öğünlerinin sabah ve akşam serinliğinde verilmesidir. Sıcaklar dolayısıyla iştahının kapanmasını dert etmenize gerek yoktur bu geçici bir durumdur.



  Köpeklerin iştahının olmaması ise sağlıksal bir sorundur. Eğer kuru mama dışında başka bir gıda da yemiyorsa işhtahı kapalı demektir. Bu sorun çok ciddi olabileceği gibi düzeltilmesi kolay bir durum da olabilir. İştahı kapalı bir köpeğe bira mayası tableti, balık yağı gibi takviyeler yapılabilir ancak önce veteriner tarafından muayene edilmesi gereklidir çünkü yaşamsal fonksiyonlarında bir sorun olma ihtimali de yüksektir. Bu çok ciddiye alınması gerekilen bir durumdur. Bu yüzden bu konudaki en mantıklı yorumu veterineriniz yapacaktır. Ancak böyle ciddi bir durumda hiçbir şey yapmayıp sadece mama önerisinde bulunursa o veterinerden hızla ayrılmanızı da tavsiye ederiz.



  Hastalık ise köpeklerin iştahını kesen onlarca durumdan yalnızca biridir. Bağırsak düğümlenmesi, karaciğer iltihaplanması, kanlı ishal, gençlik hastalığı gibi önemli hastalıklarda köpeklerin iştahı kesilmektedir. Bu durumda yapılabilecek tek şey veteriner tarafından kontrol altına alınması ve serumla beslenmesi olacaktır. Büyük hastalıklar gibi küçük ve varlığından haberdar olamadığımız hastalıklar da köpeklerin iştahını kesmektedir. Karaciğer iltihaplanması ve bağırsak düğümlenmesi gibi hastalıklardan veterinerler tarafından muayene edilmediği sürece varlığından haberdar olunamaz ve bu gibi hastalıkar köpeklerin iştahını keserek daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu durumun yaşanmaması için eğer nedensiz yere bir iştahsızlığı varsa veterinere götürmenizi tavsiye ederiz.



  Travma geçirmiş bir köpeğin de iştahı kesilebilir. Travma ve korku faktörleri bir köpeğin beslenmesinde oldukça etkili bir olumsuz etki yaratabilir. Köpek aç olduğu halde dış etkenlerden ve güvende olmadığını hissettiğinden dolayı mamasını iştahla yemeyebilir. Bu gibi durumlarda profesyonel eğitim almaktan başka bir çare yoktur. 



  Diğer faktörlere gelirsek bunlar saymakla bitmeyecek çeşitli somut ya da soyut şeylerdir. Örneğin mama kabını sevmeyebilir, kap kirli olduğu için mama onu cezbetmeyebilir, mama kabı bulunduğu odanın içinde ona uygun gelmeyebilir. Bunun gibi pek çok çeşitte verebileceğimiz örneklerden oluşan bu durumu gözlemleyerek ve takip ederek bulmanız gerekir.



Kuru mama sevmeyen köpeği kuru mamaya alıştırmak:



  En önemli detayı ise en sona sakladım. Kuru mama sevmeyen bir köpeği kuru mamaya nasıl alıştırabiliriz. Kendi gözlemlerimi aktarmam gerekirse benim köpeğim 6 aylık olduğunda çok fazla ev yemeği verdiğimiz için kuru mamadan soğumuştu. Yaklaşık 3 yıldır kuru mama alıştırma çabasındaydım ve son 1 aydır kuru mamasını soluksuz bir şekilde iştahla yemekte.. Bunu nasıl başardığımı ise burada izah edeceğim.



  Öncelikle bu yazıları yazarken köpeğinizin kuru mama dışındaki gıdalarla arasının çok iyi olduğunu, iştahının yerinde olduğunu ve sadece kuru mama sevmediğini varsayıyoruz. Burada yazılanları uyguladığınızda kuru mama sevmeyen bir köpeğin kuru mamaya alışacağını ise garanti ediyoruz.



  Köpeklerin kuru mamayı yiyebilmesi için kuru mamanın bir çekiciliği ve güzelliği olmalıdır. Bu koşulları ise biz sağlayacağız. Köpekler için ulaşılamayan şey her ne olursa olsun onlar için ilgi çekici ve daha caziptir. Sevmediği bir oyuncağı alıp kendi başınıza oynamaya koyulduğunuzda sizi dört gözle takip edecek ve sonunda dayanamayıp yanınıza gelecek ve oynamak isteyecektir. Siz bu oyuncağı ona vermeyerek, oyuncağı daha ulaşılmaz yapabilir ve oyuncağın değerini köpeğinizin gözünde arttırabilirsiniz. Kuru mamaya alışması için de aynı şeyi yapacağız. Ancak bundan önce yapılması gerekilen birkaç detay daha var.



  Köpeklerin kuru mamaya alışması için önce kuru mamaya sevdiği gıdaları karıştırıp önüne koyacağız ve her hafta belli bir oranda bu koyduğumuz gıdanın oranını azaltacağız. Köpeğiniz ise bu duruma adapte olacağından bir süre sonra yadırgamadan kuru mama yemeye başlayacaktır.



  Kuru mamaya konulması için gıda önerisi isteyecek olursanız kuru mamayı sıcak et ya da tavuk suyuyla yumuşatma, kaşar peyniri rendeleme, yoğurtla karıştırma, yemek suyuyla karıştırma v.b gibi çeşitli ve etkili yöntemler önerebiliriz.
 

  Kuru mamasına karıştırdığımız sos, et suyu gibi ürünleri her hafta belli bir oranda azaltacağız ve mamayı daha da çekici kılmak için ilk olarak yazdığımız şeyi uygulayacağız. Mamayı hazırlayıp önüne koyduğumuzda bekle komutunu vereceğiz ve kabın içine ne koyduğunuzu merak ettiği için koklamak isteyecek ancak hareket edemediği için sizden diğer komutu bekleyecek. Bu kısımda köpeğinizin heyecanlanmasını ve ağlayıp, sızlanmasını beklerseniz mama kabına ulaşmadaki istek daha da çok artacak ve ne olduğuna bakmadan yemeye koyulacaktır. 



  Köpeğinizin mamasını düzgün yiyebilmesi için günde 2 defa sabah ve akşam koşmalıdır. Tercihen koştuktan sonra önüne mamasını koyarsanız daha çok acıkmış olacaktır. Mamasını sorunsuz yiyebilimesi için nerjisini iyi atmış olması ve acıkmış olması gerekir. 


  Asla köpeğinizi elinizle beslemeyin bu onda daha da olumsuz bir etki bırakacak ve beslenme konusunda sıkboğaz ettiğiniz için daha da soğuyacaktır. Eğer elinizden yerse istediği zaman yemek yiyip, istediği zaman bırakabileceğini düşünecek ve yemek istemediği zaman ne kadar zorlasanız da yemeyecektir.